U bent van harte welkom op de preview voor pers om de twee nieuwe najaarstentoonstellingen te ontdekken in gezelschap van Bendt Eyckermans en de S.M.A.K.-curatoren op donderdag 29 oktober 2026 om 11:00. Laat weten of u komt via fran.bombeke@smak.be.

S.M.A.K. presenteert een grote tentoonstelling over het werk van Ana Lupas, een van de meest toonaangevende kunstenaars uit Oost-Europa. On Ritual Time is ontstaan in de laatste fase van Ana Lupas’ leven en artistieke carrière. Naast haar eigen werk zijn ook werken van haar overleden partner, de kunstenaar S P A T A R U, te zien. Zo krijgt de tentoonstelling het karakter van een diep persoonlijk artistiek testament dat terugblikt op zeven decennia van een veelzijdig oeuvre, gaande van textielkunst tot monumentale in situ-projecten.

Ana Lupas (°1940, Cluj-Napoca, Roemenië) wijdde zeven decennia aan haar artistieke praktijk, aanvankelijk met textiel als belangrijkste medium. Vanuit traditionele technieken als weven, naaien, vlechten en knopen ontwikkelde ze een eigentijdse beeldtaal op een moment dat Fiber Art zich als artistieke stroming begon te ontwikkelen. Een monumentale presentatie van haar vroegste textielwerken, Prapori 1961–1964, bestaande uit 53 vrijstaande textielwerken die nooit eerder in hun geheel werden getoond, vormt een van de hoogtepunten van de tentoonstelling.

Lupas’ betrokkenheid bij ambachtelijke technieken, voorouderlijke kennis, rituelen en spirituele tradities kwam verder tot uiting in samenwerkingen met lokale en agrarische gemeenschappen en in monumentale in situ-projecten. De tentoonstelling presenteert enkele van deze belangrijkste werken, zoals Wreaths of August (1964–2008) en Humid Installation (1970), waarin Lupaș rituelen en vormen van collectieve arbeid rond de oogst verbindt met een vernieuwende artistieke praktijk. Hoewel er raakvlakken zijn met avant-gardebewegingen, zoals experimentele textielkunst (fiber art), conceptuele kunst en land art, blijft haar werk diepgeworteld in de culturele en historische context van Transsylvanië.

Een tentoonstelling als ritueel gebaar

Naast nieuw werk herneemt en herconfigureert Lupas regelmatig bestaande werken, waarbij ze deze laat meegroeien met veranderende sociale en politieke contexten. Een vergelijkbaar cyclisch begrip van het artistieke productieproces ligt aan de basis van de tentoonstelling, die zelden getoonde werken samenbrengt, waarvan sommige in nieuwe configuraties worden gepresenteerd.

De opname van werken van de Roemeense kunstenaar S P A T A R U (Mircea Spătaru, 1937–2011) opent de tentoonstelling verder naar vragen rond collectief geheugen, verlies en artistieke overdracht. Gedurende zijn artistieke loopbaan ontwikkelde hij een oeuvre dat werd gekenmerkt door voortdurend onderzoek en experiment. Als kunstenaar én docent drukte S P A T A R U, net als Lupas, een belangrijke stempel op opeenvolgende generaties kunstenaars in Roemenië. Zo is de tentoonstelling niet alleen een kunsthistorische terugblik maar kan zij ook op zichzelf worden opgevat als een rituele herdenking.

Eerste institutionele tentoonstelling in België

Dit is de eerste institutionele tentoonstelling van Ana Lupas in België en gaat gepaard met de publicatie van een monografie gewijd aan haar oeuvre, een coproductie van het Stedelijk Museum, Amsterdam; Kunstmuseum Liechtenstein, Vaduz; en S.M.A.K.

De afgelopen jaren heeft het oeuvre van Ana Lupas een sterke internationale herwaardering gekend. Haar werken zijn opgenomen in belangrijke institutionele collecties, waaronder Tate Modern, Londen; Musée National d’Art Moderne, Centre Georges Pompidou, Parijs; Stedelijk Museum, Amsterdam; Kunstmuseum Liechtenstein, Vaduz; Museion Bolzano; en het Ludwig Museum, Boedapest.

S.M.A.K. presenteert het werk van Ana Lupas vanuit een doorlopend engagement om de canon van de westerse kunst te verbreden. Als vrouwelijke kunstenaar uit Roemenië biedt Lupas een perspectief dat dominante narratieven over naoorlogse en hedendaagse kunst uitdaagt en tegelijk aandacht vestigt op artistieke praktijken die zijn gevormd door uiteenlopende politieke, sociale en culturele contexten.

Interview of bezoek met de kunstenaar en curator kan op afspraak gemaakt worden. Gelieve hiervoor contact op te nemen met fran.bombeke@smak.be.

Van 31 oktober 2026 tot 21 februari 2027 pakt S.M.A.K. uit met de eerste institutionele solotentoonstelling van de Belgische kunstenaar Bendt Eyckermans. The Passenger brengt een reeks recente schilderijen samen die hij de afgelopen drie jaar maakte. Zijn schilderijen hebben een sterk verhalend karakter, waarin hij elementen uit zijn dagelijkse omgeving – zoals objecten uit zijn atelier, details op straat of vrienden – herwerkt in dromerige, mysterieuze composities. Naast schilderijen omvat de tentoonstelling ook sculpturale elementen, een kortfilm en tekeningen die een ongeziene blik bieden op Eyckermans’ denkproces.

Bendt Eyckermans (Antwerpen, °1994) liet zich de laatste jaren internationaal opmerken door zijn haast filmische beeldtaal, die bol staat van suggestie en mysterie. Zijn personages situeren zich in een onbestemde staat, in scènes weergegeven in een mat kleurpalet met een opmerkelijk gebruik van lichtbronnen. Hoewel Eyckermans als schilder gefascineerd is door de kunstgeschiedenis, is zijn praktijk ook sterk beïnvloed door fotografie en film. Dat blijkt onder andere uit de bijzondere kadrering van zijn composities. Door technieken uit film en fotografie te lenen die beweging suggereren, omzeilt de kunstenaar een van de beperkingen van de schilderkunst: het stilstaande beeld.

In zijn meest recent werk in S.M.A.K. wisselt Eyckermans interieurs af met straatscenes. De kunstenaar stelt zich de vraag hoe we ons verhouden tot onze omgeving, zowel tot de objecten die we verzamelen en waarmee we ons omringen, als tot de ruimte waarin we ons bevinden en die mee onze identiteit bepaalt. Of het nu gaat om bouwstellingen, markeringen op gevels of herinneringen die we associëren met een bepaalde plek: het zijn zaken die onbewust deel worden van wie we zijn, van onze omgeving en van ons denken.

Sculpturale elementen, tekeningen en kortfilm

Eyckermans voegt aan deze tentoonstelling ook enkele ruimtelijke elementen toe, waarvan sommige voorkomen in zijn schilderijen en die het gevoel dat we zijn wereld binnenstappen versterken. Zo verwijst een sculptuur van een riooldeksel niet alleen naar de stedelijke omgeving, maar heeft het ook een symbolische betekenis. Ze biedt toegang tot de onderwereld, vergelijkbaar met hoe Eyckermans’ werk in het onderbewustzijn graaft.

Naast de schilderijen en ruimtelijke elementen toont Eyckermans ook een aanzienlijk aantal tekeningen die een ongeziene blik bieden op zijn denkproces. Aan het begin van de tentoonstelling is ook een gloednieuw video-essay te zien dat fungeert als onderdompeling in Eyckermans’ universum.