André Breton et ses amis à Saint-Cirq-Lapopie | Een film van Guillaume Bijl

Het filmproject van Guillaume Bijl André Breton et ses amis à Saint-Cirq-Lapopie (2025) volgt de surrealistische dichter André Breton en enkele vrienden tijdens ontspannen zomermomenten in het Franse dorpje Saint-Cirq-Lapopie.

In 1950 kocht Breton een huis in Saint-Cirq-Lapopie, een middeleeuws dorp in de Lotvallei in het Zuidwesten van Frankrijk. Het huis was destijds bouwvallig, maar werd recent gerenoveerd, kreeg de naam Maison André Breton en herbergt nu het Centre International du Surréalisme et de la Citoyenneté Mondiale (CISCM).

In korte, geënsceneerde tableaux vivants verbeeldt de film een reeks gedeelde momenten met bevriende kunstenaars die Breton in het dorp uitnodigde tussen de jaren 1951 – 1963. Kunstenaars als Max Ernst, Man Ray, Dorothea Tanning, Meret Oppenheim, Benjamin Péret en Toyen genieten van een avondlijke wandeling, dineren in de tuin en poseren voor een groepsportret. De schijnbaar lyrische zorgeloosheid van de scènes staat in schril contrast met de twee Wereldoorlogen die de kunstenaars recent hadden meegemaakt.

De film hanteert een vergelijkbare artistieke logica als Bijls eerdere film James Ensor in Oostende, ca. 1920 (2000), waarin de befaamde Belgische kunstenaar James Ensor en enkele vrienden een zorgeloze dag aan het strand beleven. Waar Ensor in die film vertolkt wordt door een look-a-like, koos Bijl voor André Breton et ses amis à Saint-Cirq-Lapopie collega-kunstenaars die werden gecast vanwege hun sterke gelijkenis met de oorspronkelijke surrealistische kunstenaars, om deze belangrijke historische figuren tot leven te brengen.

Alle scènes in de film zijn gebaseerd op historische foto’s, filmmateriaal en getuigenissen, variërend van herinneringen van dorpsbewoners die als kind Breton door de straten zagen wandelen tot de geschriften van Breton zelf. Zoals typerend is voor Bijls artistieke praktijk, speelt de film met de grenzen tussen feit en fictie, tijdsdocument en enscenering, trivialiteit en kritische reflectie.

De film is een coproductie met Radicale1924, het residentieproject voor hedendaagse kunstenaars in Saint-Cirq-Lapopie dat in 2021 werd opgericht door Chantal Yzermans en waarbij Guillaume Bijl vanaf het ontstaan zeer nauw betrokken was als deelnemende kunstenaar.

De film is gecon­ci­pi­eerd, ont­wik­keld en opge­start door Guillaume Bijl en ver­vol­gens col­lec­tief gere­a­li­seerd vol­gens zijn visie door het team en de acteurs van de film, twee weken na het over­lij­den van Guillaume Bijl. Voorbij zijn heen­gaan bleef hij de stu­wen­de kracht ach­ter het pro­ject. Allen die aan deze film heb­ben bij­ge­dra­gen, wij­den hem aan de lief­de­vol­le her­in­ne­ring en de blij­ven­de inspi­ra­tie van Guillaume Bijl.

De film werd gedraaid twee weken na het overlijden van Guillaume Bijl (1946 – 2025).