Trip naar Brussel met atelierbezoeken - Pélagie Gbaguidi & Sabrina Montiel-Soto

11:00 - 12:00

Atelierbezoek | Pélagie Gbaguidi

Het werk van Pélagie Gbaguidi (°1965, Dakar, Senegal) richt zich op de koloniale en postkoloniale geschiedenis. Ze beschrijft zichzelf als een hedendaagse griot. Traditioneel verwijst deze term naar een West-Afrikaanse verhalenverteller die orale geschiedenissen en culturele tradities bewaart. Zelf definieert ze haar rol als een bemiddelaar tussen individuele herinneringen en het verleden van voorouders. Gbaguidi’s werken verwijzen vaak naar over het hoofd geziene verhalen, die de zogeheten “officiële” geschiedschrijving proberen te ontdoen van simplificaties, archetypes en zelfs leugens. De kunstenaar werkt in uiteenlopende media, waaronder schilder- en tekenkunst, performance en installatie.

De kunstenaar heeft werk in de S.M.A.K.-collectie. De vijf tekeningen maken deel uit van een grotere reeks, met de gelijknamige titel Care (2020). Alle werken uit deze serie zijn gemaakt op papier uit het archief van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika, in Tervuren. Het zijn pagina’s uit een encyclopedie over de flora in de Congolese provincie Katanga, een boek waarvan het museum zich wilde ontdoen. Gbaguidi hercontextualiseert deze schijnbaar overtollige archiefstukken door ze als drager te gebruiken voor spontane, expressieve en kleurrijke tekeningen, gemaakt met droge pastel en potlood. Met Care actualiseert Gbaguidi het debat over het Belgische koloniale verleden en onthult ze subtiel de ongelijke machtsverhouding die daarmee gepaard gaat. De encyclopedie toont bijvoorbeeld dat het botanische onderzoek in Congo destijds bedoeld was om de kennis van de Belgen te vergroten en niet die van de lokale bevolking.

12:15 - 14:00

Lunch in WIELS

14:00 – 15:30

Exclusieve rondleiding in WIELS, door WIELS- hoofdcurator Helena Kritis

• Ali Cherri, Soul Witness

In Soul Witness komen meerdere belangrijke werken van Ali Cherri (°1976, Beirut) voor het eerst samen. Via audiovisuele werken, sculpturen, aquareltekeningen en installaties onderzoekt de tentoonstelling hoe machtsinstituten — zoals de natiestaat, het leger en zelfs het museum — de manier beïnvloeden waarop geschiedenis wordt gemaakt en herinnerd.

Soul Witness volgt de weg van het individuele lichaam, aan gezag onderworpen, naar de monumentale structuren – zowel materieel als ideologisch – die dat gezag afdwingen. Geïsoleerde figuren, bewakers en rouwenden worden afgebeeld naast verminkte standbeelden en kwetsbare hybride wezens. Samen bevragen ze welke verhalen bewaard blijven, welke worden uitgewist, en wie de macht heeft om daarover te beslissen.

Cherri's werk vertrekt vaak vanuit het lichaam in een tussentoestand: toekijkend, wachtend, nooit helemaal ontspannen – de plek waar grotere politieke krachten hun stempel drukken. Een voorbeeld hiervan is het lichaam van de soldaat die in twee van zijn meest recente installaties voorkomt. De soldaten worden niet afgebeeld als monumentale helden, maar als kwetsbare, vaak geïsoleerde individuen die verstrikt zijn geraakt in systemen van toezicht en discipline. In zijn nieuwe film The Sentinel (2026) balanceert een Franse rekruut tussen de geordende routines van de kazerne en nachtelijke ontmoetingen die zijn positie binnen de militaire orde ondermijnen.

Andere werken in de tentoonstelling combineren modder met brons, marmer of gevonden steenfragmenten. Die materiaalcombinaties zetten traditionele hiërarchieën op hun kop: de 'fragiele' modder ondermijnt het 'duurzame' brons, en suggereert zo een machtsverschuiving van imperiale symbolen naar meer kwetsbare, menselijke dimensies. Archeologische fragmenten, die Cherri vindt op op markten en veilingen, verwerkt hij vaak tot hybride sculpturen en geeft deze ontheemde voorwerpen zo opnieuw hun plek in de openbaarheid.

• Portia Zvavahera, Kuzviramba Mamuri

In haar grootschalige, schilderachtige composities combineert de Zimbabwaanse kunstenares Portia Zvavahera grafische en schildertechnieken om taferelen, figuren en spookachtige wezens te verbeelden uit de bovennatuurlijke wereld die zich openbaart wanneer het bewustzijn tot rust komt.

Zvavahera heeft een eigen artistieke taal ontwikkeld die uitdrukking geeft aan de zichtbare en onzichtbare krachtvelden die voortkomen uit haar eigen ‘innerlijke worstelingen’. Haar werk verweeft persoonlijke en collectieve ervaringen, en wordt gekenmerkt door een syncretische vermenging van christelijke tradities en de spiritualiteit van de Shona-cultuur in Zimbabwe.

De tentoonstelling in WIELS brengt werk samen uit verschillende periodes: vroege schilderijen over de ervaringen van het vrouw-zijn, droomlandschappen met elementen uit haar omgeving zoals bladeren en kant, tot haar meest recente keramiek. Haar werk put uit de tradities van de Zimbabwaanse figuratieve kunst, textielpatronen en religieuze iconografie, en opent tegelijk een gedeeld, gevoelsmatig vocabulaire van verlies, liefde, verdriet en vreugde.

15:45 – 16:45

Atelierbezoek | Sabrina Montiel-Soto

Sabrina Montiel-Soto (°1969, Maracaibo, Venezuela) is opgeleid als multidisciplinair kunstenaar en filmmaker. Ze gebruikt verschillende media als fotografie, video, installaties, geluid en sculpturen.

Haar creatieve proces maakt gebruik van methoden die ontleend zijn aan de journalistiek, alchemie en archeologie: ze trekt het veld in, spoort sporen en meetpunten op, combineert verschillende verhaallagen en geeft deze nieuwe betekenissen. Het verschuiven van betekenis – soms met een vleugje humor – is een constante in haar werk, waarin vrijheid juist in tegenstellingen wordt gevonden.

Voor de kunstenaar fungeert de ruimte als drager en houder van visuele, bewegende en auditieve ervaringen, die ze met nauwgezetheid, evenwicht en harmonie vormgeeft. De observatie en bestudering van de menselijke maat, culturele en psychologische aspecten, de natuur en het universum vormen het uitgangspunt voor de uitwerking van haar projecten. Haar werk getuigt van haar afkomst, haar reizen en haar streven naar een 'culturele fusie': een poëtische transformatie die de illusie van werkelijkheid oproept.

Maakte in 2022 een editie voor Vrienden van S.M.A.K.