Help The Aeromodeller van Panamarenko opnieuw vliegen

The Aeromodeller (1969-1971) is zonder twijfel Panamarenko’s meest legendarische kunstwerk. In het najaar van 1969 bouwt de Belgische kunstenaar geheel eigenhandig het monumentale luchtschip op. Deze bestaat – precies zoals zijn latere modellen en prototypes voor zeppelins – uit drie delen: een ballonvormig drijflichaam van aan elkaar gekleefde stroken transparante PVC, een rieten gondel, en een constructie van propellers met motoren op het dak ervan.

Terwijl Panamarenko gestaag aan zijn droomwerk verder werkt krijgen steeds meer mensen uit de kunstwereld lucht van het project. In Antwerpen probeert conservator Flor Bex tevergeefs een vergunning voor een testvlucht te verkrijgen en in de lente van 1971 biedt bevriend kunstenaar Jef Geys Panamarenko de kans The Aeromodeller te voltooien en uit te testen op een weide in Balen (Belgisch Limburg). Het luchtschip wordt voltooid, maar een testvlucht moet vanwege ruige weersomstandigheden worden afgelast.

In 1980 wordt het werk door Jan Hoet aangekocht voor de verzameling van het toenmalige Museum van Hedendaagse Kunst Gent, het huidige S.M.A.K., en is het sindsdien een onmisbaar en iconisch topstuk van de collectie.

The Aeromodeller vloog ondertussen (letterlijk) de hele wereld rond. Het werd o.a. getoond tijdens 'Sonsbeek buiten de perken' (1971, Arnhem), Documenta V (1972, Kassel), in Museum Kröller Muller (najaar 1978), tijdens de Panamarenko tentoonstellling in de Fondation Cartier (1998, Parijs), in het Palacio Cristal in Madrid (2002), in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Brussel (2005 – 2006) en tijdens de Biënnale van Moskou (2013). De laatste keer dat het werk getoond werd was naar aanleiding van 20 jaar S.M.A.K. in 2019.

De ballon werd vervaardigd uit flexibel polyvinylchloride (PVC), een materiaal dat Panamarenko bewust koos omwille van zijn fysieke en esthetische eigenschappen. Vandaag vormt die keuze echter een grote uitdaging. Door chemische veroudering — veroorzaakt door onder meer temperatuurschommelingen, licht en zuurstof — treedt verkleuring, verbruining en broosheid op. Daarnaast ondergaat het materiaal ook mechanische degradatie, zoals kleverigheid, verlies van flexibiliteit, vervorming onder spanning en een verhoogde scheurgevoeligheid. Deze risico’s treden zowel op bij het tentoonstellen van het werk als tijdens bewaring in ons depot.

Een constante monitoring op nieuwe lekken en scheuren met bijsturing van de luchttoevoer is op dit ogenblik noodzakelijk tijdens presentaties van dit kunstwerk. Hierdoor is het tentoonstellen ervan op dit ogenblik zeer complex en alleen mogelijk voor kortere periodes.

Stem vanaf 15 september via de website van de Nationale Loterij op The Aeromodeller van Panamarenko en help het luchtschip opnieuw vliegen. Schrijf je hieronder in op onze nieuwsbrief en blijf als eerste op de hoogte van de laatste nieuwtjes rond dit bijzondere project.